حسن ارسنجانی
1301(تهران )-1348(تهران)
سیاستمدار
حسن ارسنجانی در مرداد 1301 در تهران خیابان ری متولد شد. پدرش، سید محمدحسین متولد ارسنجان فارس، معمم و شغل وی کشاورزی بوده است. محمدحسین در اردوکشی بختیاریها برای اعادۀ مشروطیت به همراه نیروهای بختیاری به تهران آمد و بعد از فرمان مشروطیت دیگر به ارسنجان بازنگشت. وی در تهران با هاجر لقایی ازدواج کرد و صاحب دو پسر به نامهای حسن و نورالدین و یک دختر به نام احترام شد. سید محمدحسین قبلا نیز ازدواج کرده بود و از آن ازدواج یک پسر و دو دختر داشت، وی دو دوره به نمایندگی مجلس شورای ملی انتخاب شد.
حسن ارسنجانی دوره ابتدائی را در دبستان پهلوی، دورۀ متوسطه را در دبیرستانهای دارالفنون و سنلوئی به پایان رساند و در سال 1321 از دانشگاه تهران مدرک کارشناسی رشته حقوق گرفت. در 1333 در دوره دکتری دانشکده حقوق دانشگاه تهران پذیرفته شد و در 1335 از پایاننامه خود با عنوان حاکمیت دولتها در سازمانهای بینالمللی دفاع کرد.
حسن ارسنجانی همزمان با تحصیل در دوره کارشناسی در بانک کشاورزی مشغول به کار شد. در این دوره او طرحی در باره تأسیس شرکتهای تعاونی روستائی تهیه کرد که مورد استقبال مدیران بانک قرار گرفت و او را در 19 سالگی به ریاست شرکتهای تعاونی بانک کشاورزی انتخاب کردند.
ارسنجانی پس ازشهریور 1320 وارد عرصه سیاسی شد. وی مقالات خود را در گذشته در روزنامۀ تجدد ایران مینوشت ولی از این تاریخ با پیوستن به حزب میهنپرستان و سپس به حزب پیکار، مقالات سیاسی خود را در روزنامههای نبرد و ایران ما منتشر میکرد. در ابتدا نام مستعارش شیخ حسن محلاتی بود. اما بعدها به دلیل نوشتن مقالات انتقادی، از سوی هیات تحریریه روزنامه ایران ما پیشنهاد کردند اسم مستعارش را ایراد بگذارند، محمود تفضلی سر دبیر ایران ما پس از مدتی به این نتیجه رسید که اگر ایراد را وارونه کنند میشود داریا کلمهای که مناسب اسم مستعار شدن است. ارسنجانی آنقدر از این اسم خوشش آمد که مقالات خود را نیز با نام داریا منتشر کرد.
ارسنجانی در بهمن 1324 با همکاری ملکالشعراء بهار، احمدعلی سپهر (مورخالدوله)، محمود محمود و چند نفر دیگر، حزب آزادی را تاسیس کرد. اما حزب در کارش موفق نبود برای همین وقتی احمد قوام (قوامالسلطنه) در 1325 حزب دمکرات ایران را تاسیس کرد، ارسنجانی نیز به این حزب پیوست و یکی از مشاوران نزدیک قوام شد. او همچنین در کابینههای دکتر علی امینی و اسدالله علم (19 اردیبهشت 1340 تا 20 اسفند 1341) سمت وزارت کشاورزی را به عهده داشت و اساسیترین برنامه وزارت کشاورزی را اصلاحات ارضی اعلام نمود. وی از 17 فروردین 1342 تا 26 شهریور 1343 سفیر ایران در ایتالیا بود. ارسنجانی در ایتالیا ازدواج کرد و صاحب فرزند پسر شد، و پس از مدتی از همسرش جدا شد. ارسنجانی پس از پایان مأموریت و بازگشت به کشور دیگر به کارهای دولتی دعوت نشد و به کار وکالت میپرداخت. وی در 11 خرداد 1348 بر اثر سکته قلبی در47 سالگی درگذشت.